لطفا شکیبا باشید
بازدید : 69
تاریخ انتشار : 1405/08/16

اگر هدف شما از کاشت صنوبر، تولید و فروش چوب در یک دوره اقتصادی مشخص است، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که هنگام برداشت، خریداران بیشتر به ارتفاع درخت توجه میکنند یا قطر تنه؟ آیا درختی که ارتفاع زیادی دارد، الزاماً چوب بیشتری تولید میکند؟ یا درختی با تنه قطورتر، حتی اگر کوتاهتر باشد، ارزش فروش بالاتری خواهد داشت؟ پاسخ این پرسشها میتواند در انتخاب نهال صنوبر، طراحی مزرعه، مدیریت سالهای رشد و حتی زمان برداشت محصول تأثیر زیادی داشته باشد.
واقعیت این است که قطر تنه و ارتفاع قابل استفاده درخت هر دو از مهمترین عوامل تعیینکننده حجم چوب هستند، اما نقش آنها در ارزش اقتصادی محصول یکسان نیست. قطر تنه بر میزان چوب موجود در سطح مقطع درخت اثر میگذارد و ارتفاع قابل برداشت، طول چوبی را مشخص میکند که میتوان از آن برای مصارف مختلف استفاده کرد. علاوه بر این دو عامل، صاف بودن تنه، میزان انشعابات، سلامت چوب، یکنواختی قطر و نوع مصرف صنعتی نیز در قیمتگذاری نهایی اهمیت دارند.
برای مثال، ممکن است دو درخت صنوبر ارتفاع تقریباً یکسانی داشته باشند، اما درختی که قطر تنه بیشتری دارد، حجم چوب قابلتوجهتری تولید کند. از طرف دیگر، یک درخت قطور اما کوتاه یا دارای شکستگی و پوسیدگی ممکن است برای بعضی کاربردهای صنعتی ارزش کمتری نسبت به درختی بلندتر با تنه مستقیم و سالم داشته باشد.
بنابراین، اگر قصد خرید نهال صنوبر سریعالرشد و احداث مزرعه تولید چوب را دارید، بهتر است از همان ابتدا به جای تمرکز صرف بر سرعت افزایش ارتفاع، به تولید تنهای قطور، مستقیم و باکیفیت فکر کنید. نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی، متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط اقلیمی منطقه، در انتخاب نهال مناسب برای زراعت چوب راهنمایی ارائه میدهد.
یکی از مهمترین معیارهایی که در ارزیابی چوب درختان مورد توجه قرار میگیرد، قطر تنه است. دلیل این موضوع به حجم چوب موجود در تنه ارتباط دارد. هرچه سطح مقطع تنه بزرگتر باشد، در صورت ثابت بودن سایر شرایط، حجم بیشتری از چوب در اختیار خریدار قرار میگیرد.
برای درک بهتر این موضوع، باید بدانید که سطح مقطع تنه تقریباً متناسب با مربع قطر آن افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، افزایش چند سانتیمتری قطر میتواند تأثیر قابلتوجهی بر حجم چوب ایجاد کند.
برای مثال، فرض کنید دو قطعه چوب استوانهای دارای طول یکسان هستند. قطر قطعه اول 20 سانتیمتر و قطر قطعه دوم 30 سانتیمتر است. با ثابت بودن طول و فرض گرد بودن سطح مقطع، قطعه دوم از نظر حجم هندسی حدود 2.25 برابر قطعه اول چوب دارد. البته تنه واقعی درخت استوانه کامل نیست و برای برآورد دقیق باید کاهش تدریجی قطر در طول تنه نیز محاسبه شود.
این مثال نشان میدهد که افزایش قطر تنه صنوبر میتواند تأثیر زیادی بر میزان تولید چوب داشته باشد. به همین دلیل، در برنامهریزی یک مزرعه صنعتی نباید تنها به رشد ارتفاعی درختان توجه کرد.
چوبهای قطورتر در صورت برخورداری از کیفیت مناسب، میتوانند برای مصارف متنوعتری مورد استفاده قرار بگیرند. برای مثال، در برخی صنایع چوبی، تولید تخته، الوار، قطعات مورد استفاده در مبلمان و فرآوریهای صنعتی، قطر و ابعاد قابل استفاده تنه اهمیت زیادی دارند.
هرچه قطر تنه بیشتر باشد، در شرایط مناسب امکان برش و تهیه قطعات چوبی با ابعاد بزرگتر نیز افزایش پیدا میکند. البته این موضوع به کیفیت داخلی چوب، میزان گرهها، راستایی تنه و مشخصات موردنیاز کارخانه خریدار وابسته است.
در مقابل، چوبهای با قطر کمتر ممکن است برای مصارف دیگری مانند بستهبندی، خمیر کاغذ، تولید برخی محصولات چوبی و مصارف سبک مناسب باشند. بنابراین، قطر بیشتر همیشه به معنای قیمت بالاتر در تمام بازارها نیست؛ بلکه باید با نوع مصرف نهایی هماهنگ باشد.
اگر قطر تنه مشخص میکند که چه مقدار چوب در سطح مقطع درخت وجود دارد، ارتفاع قابل استفاده نشان میدهد چه طولی از تنه را میتوان به قطعات چوبی قابل فروش تبدیل کرد. این موضوع بهخصوص برای خریدارانی اهمیت دارد که به دنبال الوارهای بلندتر یا قطعات چوبی با طول مشخص هستند.
درخت صنوبر ممکن است ارتفاع زیادی داشته باشد، اما تمام ارتفاع آن الزاماً قابل تبدیل به چوب صنعتی نیست. بخش بالایی درخت معمولاً بهتدریج باریکتر میشود و ممکن است قطر آن از حد موردنیاز کارخانه یا مصرفکننده کمتر باشد. همچنین بخشهایی از تنه که دارای انشعاب، شکستگی، پوسیدگی یا انحراف هستند، ممکن است از محاسبه چوب مرغوب قابل فروش خارج شوند.
به همین دلیل، در ارزیابی اقتصادی باید میان دو مفهوم تفاوت قائل شد:
برای مثال، ممکن است یک درخت 25 متری داشته باشید، اما تنها بخش مشخصی از تنه آن برای تولید الوار یا محصولات صنعتی مناسب باشد. بنابراین، ارتفاع کل درخت بهتنهایی معیار دقیقی برای تخمین درآمد نیست.
درختی که تنه مستقیم و بدون انحراف قابلتوجه دارد، معمولاً امکان برش و فرآوری مناسبتری فراهم میکند. در مقابل، انحراف تنه میتواند باعث افزایش ضایعات هنگام برش و کاهش طول قطعات قابل استفاده شود.
همچنین شاخههای بزرگ و انشعابات نامناسب در ارتفاع پایین تنه ممکن است بر کیفیت الوار اثر بگذارند. به همین دلیل، در مزارع صنعتی صنوبر، شکلدهی صحیح تنه از سالهای نخست اهمیت زیادی دارد.
اگر هدف شما تولید چوب صنعتی است، بهتر است هنگام خرید نهال صنوبر به ظرفیت رشد مستقیم تنه و امکان مدیریت صحیح شاخهها توجه کنید.
برای پاسخ دقیق به این سؤال باید نوع مصرف چوب و شرایط فروش را در نظر گرفت. در بسیاری از بازارهای چوب، حجم چوب قابل فروش اهمیت اساسی دارد و حجم نیز از ترکیب قطر و طول قابل استفاده تنه به دست میآید. بنابراین، نمیتوان بدون در نظر گرفتن بازار هدف، یکی از این دو عامل را بهصورت مطلق مهمتر دانست.
بااینحال، در بسیاری از کاربردهای الوار و چوب صنعتی، افزایش قطر تنه میتواند مزیت قابلتوجهی ایجاد کند؛ زیرا سطح مقطع چوب با افزایش قطر به شکل قابلتوجهی بزرگتر میشود. به همین دلیل، درختی با ارتفاع متوسط و قطر مناسب ممکن است حجم چوب بیشتری از یک درخت بلند و کمقطر تولید کند.
برای اینکه تفاوت این دو عامل بهتر مشخص شود، دو مثال فرضی را در نظر بگیرید:
درخت اول: ارتفاع قابل برداشت 18 متر و قطر متوسط تنه در بخش مورد استفاده 25 سانتیمتر است.
درخت دوم: ارتفاع قابل برداشت 22 متر و قطر متوسط تنه در بخش مورد استفاده 18 سانتیمتر است.
با وجود اینکه درخت دوم ارتفاع بیشتری دارد، درخت اول به دلیل قطر بالاتر میتواند حجم چوب بیشتری در اختیار خریدار قرار دهد. این مثال ساده نشان میدهد که افزایش ارتفاع بهتنهایی تضمینکننده تولید بیشتر چوب نیست.
البته در محاسبه واقعی باید کاهش تدریجی قطر تنه، ارتفاع برش، طول قطعات، میزان پوسته و حجم بخشهای معیوب نیز در نظر گرفته شوند.
برای تخمین حجم چوب یک درخت، معمولاً از اندازهگیری قطر و ارتفاع استفاده میشود. اگر تنه را بهصورت یک استوانه فرض کنیم، حجم آن از حاصلضرب سطح مقطع در طول به دست میآید. اما تنه درخت از پایین به بالا باریکتر میشود و به همین دلیل در محاسبات واقعی باید ضریب شکل یا ضریب فرم نیز لحاظ شود.
فرمول تقریبی محاسبه حجم تنه به این صورت است:
حجم تقریبی = سطح مقطع × ارتفاع قابل استفاده × ضریب فرم
سطح مقطع نیز از طریق فرمول زیر محاسبه میشود:
سطح مقطع = 3.14 × شعاع × شعاع
در این محاسبه، قطر باید به واحد متر تبدیل شود تا حجم نهایی بر حسب مترمکعب به دست آید. ضریب فرم نیز با توجه به شکل تنه، گونه درخت و شرایط رشد تعیین میشود.
نکته مهم این است که این فرمول یک برآورد هندسی است و برای محاسبه دقیق حجم چوب قابل فروش باید قطر در بخشهای مختلف تنه و طول واقعی قطعات قابل برداشت نیز بررسی شوند.
برای نمونه، اگر تنه درختی در ارتفاع اندازهگیریشده دارای قطر مشخصی باشد، نمیتوان همان قطر را برای تمام طول تنه در نظر گرفت. کاهش قطر در ارتفاعهای بالاتر باعث میشود حجم واقعی تنه از حجم یک استوانه فرضی با قطر ثابت کمتر باشد.

ارزش اقتصادی چوب صنوبر تنها به مقدار آن وابسته نیست؛ بلکه کاربرد نهایی چوب نیز در تعیین ارزش فروش نقش دارد. صنایع مختلف به ابعاد، کیفیت و ویژگیهای متفاوتی نیاز دارند و همین موضوع باعث میشود یک نوع تنه برای یک مصرفکننده مناسبتر از مصرفکننده دیگر باشد.
در تولید الوار، قطر مناسب تنه و طول قابل استفاده اهمیت زیادی دارند. درختانی که تنه مستقیم، قطور و دارای عیوب کمتر هستند، معمولاً امکان تولید قطعات چوبی با ابعاد مناسبتری را فراهم میکنند.
در این کاربرد، تنها ارتفاع درخت کافی نیست. اگر بخش زیادی از تنه دارای شاخههای بزرگ یا انحراف باشد، مقدار الوار سالم قابل تولید کاهش پیدا میکند.
یکی از کاربردهای چوب صنوبر، تولید محصولات مورد استفاده در بستهبندی و ساخت جعبه است. در این بخش ممکن است نیاز بازار به قطر و طول تنه نسبت به تولید برخی انواع الوار متفاوت باشد.
به همین دلیل، درختانی با قطرهای متوسط نیز میتوانند برای این نوع مصرف ارزش اقتصادی داشته باشند؛ مشروط بر اینکه کیفیت و مشخصات چوب با نیاز واحد تولیدی هماهنگ باشد.
در بعضی واحدهای صنعتی، چوب پس از خردکردن یا تبدیل به قطعات کوچکتر برای تولید محصولات فرآوریشده مورد استفاده قرار میگیرد. در چنین شرایطی، قطر تنه ممکن است نسبت به کاربردهای تولید الوار اهمیت متفاوتی داشته باشد و حجم یا وزن کل چوب تحویلی نقش بیشتری در معامله پیدا کند.
بنابراین، پیش از احداث مزرعه صنوبر بهتر است بازار مصرف منطقه خود را بشناسید. اگر خریدار هدف شما کارخانه تولید الوار است، باید بر تولید تنههای مستقیم و قطور تمرکز کنید؛ اما اگر هدف فروش چوب برای مصارف سبکتر یا صنایع فرآوری است، معیارهای دیگری نیز ممکن است اهمیت پیدا کنند.
افزایش قطر تنه یکی از اهداف مهم در مدیریت اقتصادی مزرعه صنوبر است. درخت برای افزایش قطر به شرایط مناسب تغذیه، آب کافی، نور مناسب و فضای رشد نیاز دارد. بنابراین، تمام اقداماتی که در سالهای نخست برای استقرار سالم درخت انجام میشوند، میتوانند در عملکرد آینده مزرعه نقش داشته باشند.
تراکم کاشت یکی از عوامل مؤثر بر شکل رشد درختان است. اگر درختان بیش از اندازه نزدیک به یکدیگر کاشته شوند، با افزایش سن برای دریافت نور، آب و مواد غذایی رقابت بیشتری خواهند داشت. این رقابت ممکن است باعث کاهش رشد قطری برخی درختان شود.
در مقابل، فاصله بسیار زیاد نیز ممکن است استفاده اقتصادی از سطح زمین را کاهش دهد. بنابراین، انتخاب فاصله کاشت باید براساس گونه یا کلون، هدف تولید، کیفیت خاک، منابع آب و دوره موردنظر برای برداشت انجام شود.
برای تولید چوب قطور، لازم است تراکم اولیه بهگونهای طراحی شود که در مراحل بعدی فضای کافی برای رشد تنه فراهم باشد. در بعضی طرحها نیز عملیات تنککردن درختان در مراحل مشخص میتواند به کاهش رقابت و بهبود رشد درختان باقیمانده کمک کند.
صنوبر برای رشد سریع به آب کافی نیاز دارد. اگر رطوبت خاک در دوره رشد فعال کاهش پیدا کند، فعالیت برگها و تولید مواد غذایی محدود میشود و افزایش قطر تنه نیز میتواند کاهش یابد.
آبیاری باید متناسب با بافت خاک، سن درخت، شرایط اقلیمی و میزان تبخیر تنظیم شود. در خاکهای سبک، رطوبت سریعتر کاهش پیدا میکند و ممکن است به دفعات آبیاری بیشتری نیاز باشد. در خاکهای سنگین نیز باید مراقب تجمع آب و کاهش اکسیژن اطراف ریشه بود.
یکی از راهکارهای بهبود رشد صنوبر، تأمین عناصر غذایی موردنیاز درخت است. نیتروژن، فسفر و پتاسیم در فرایندهای مختلف رشد نقش دارند؛ اما مقدار مصرف آنها باید براساس وضعیت خاک و نیاز واقعی درخت تعیین شود.
مصرف بیش از اندازه کودهای ازته ممکن است باعث رشد رویشی نامتعادل شود و الزاماً به افزایش استحکام تنه یا کیفیت چوب منجر نمیشود. به همین دلیل، آزمایش خاک و تنظیم برنامه تغذیهای اهمیت زیادی دارد.
هرس در مزرعه صنوبر باید با هدف حفظ تنه اصلی و تولید چوب باکیفیت انجام شود. حذف شاخههای خشک، شکسته و نامناسب میتواند به بهبود ساختار درخت کمک کند؛ اما هرس شدید و حذف بیش از اندازه شاخههای سالم ممکن است توان فتوسنتز را کاهش دهد.
بنابراین، هرس باید بهصورت تدریجی و براساس وضعیت رشد انجام شود تا درخت ضمن حفظ سلامت تاج، بتواند تنهای مستقیم و قابل استفاده تولید کند.
حتی اگر خاک مناسب، آب کافی و برنامه نگهداری اصولی داشته باشید، انتخاب نهال نامناسب ممکن است عملکرد کل مزرعه را تحت تأثیر قرار دهد. همه گونهها و کلونهای صنوبر از نظر سرعت رشد، شکل تنه، قدرت افزایش قطر و سازگاری اقلیمی یکسان نیستند.
هنگام خرید نهال صنوبر باید مشخص باشد که نهال متعلق به چه گونه یا کلونی است و برای چه شرایطی انتخاب شده است. همچنین سلامت ریشه، وضعیت تنه، شادابی نهال و کیفیت تولید آن از معیارهای مهم خرید هستند.
برای مزرعهای که هدف آن تولید چوب صنعتی است، بهتر است نهالی انتخاب شود که علاوه بر رشد مناسب، ظرفیت ایجاد تنه مستقیم و یکنواخت را نیز داشته باشد.
نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی، متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط اقلیمی منطقه در انتخاب نهال مناسب راهنمایی ارائه میدهد. این موضوع به شما کمک میکند هنگام خرید نهال صنوبر، علاوه بر توجه به سرعت رشد، ویژگیهای موردنیاز برای تولید چوب اقتصادی را نیز در نظر بگیرید.
یکی از اشتباهات رایج در زراعت چوب این است که زمان برداشت فقط براساس سن درخت یا ارتفاع آن تعیین شود. درحالیکه معیار اصلی باید رسیدن تنه به مشخصات موردنیاز بازار باشد.
برای مثال، ممکن است یک درخت در سن مشخصی ارتفاع قابلتوجهی داشته باشد، اما قطر تنه آن هنوز برای تولید الوار مناسب نباشد. از طرف دیگر، درختی با ارتفاع کمتر اما قطر مناسب و تنه سالم ممکن است برای یک مصرف صنعتی خاص گزینه قابلقبولتری باشد.
در تعیین زمان برداشت باید عوامل زیر در نظر گرفته شوند:
در برخی طرحها میتوان با تنککردن اصولی، درختان ضعیفتر یا نامناسب را زودتر از مزرعه خارج کرد تا فضای بیشتری برای رشد درختان منتخب فراهم شود. البته این عملیات باید با برنامه مشخص و متناسب با هدف نهایی تولید انجام شود.
اگر قصد دارید مزرعه صنوبر را بهصورت تجاری مدیریت کنید، بهتر است از همان سالهای نخست، رشد قطر و ارتفاع درختان را ثبت کنید. این اطلاعات در تعیین زمان مناسب بهرهبرداری و برآورد حجم چوب قابل فروش بسیار مفید خواهند بود.
برای اینکه در زمان فروش چوب تصمیم اقتصادی بهتری بگیرید، نباید تنها به تعداد درختان یا ارتفاع متوسط آنها توجه کنید. بهتر است از چند سال پیش از برداشت، موجودی چوب قابل فروش را بهصورت تقریبی ارزیابی کنید.
در این روش، تعدادی از درختان بهصورت نماینده از بخشهای مختلف مزرعه انتخاب میشوند و قطر تنه، ارتفاع قابل استفاده و وضعیت ظاهری آنها اندازهگیری میشود. این کار به شما کمک میکند تصویری واقعیتر از میزان تولید چوب داشته باشید.
بهتر است برای هر درخت اطلاعات زیر ثبت شوند:
پس از ثبت این اطلاعات، میتوان درختان را براساس ابعاد و کیفیت دستهبندی کرد. چنین دستهبندیای به مذاکره بهتر با خریداران و تخمین واقعبینانه درآمد کمک میکند.
نکته مهم این است که قیمتگذاری نهایی ممکن است بر اساس مترمکعب، وزن، ابعاد الوار یا شرایط توافق با خریدار انجام شود. بنابراین، قبل از برداشت باید مشخص کنید خریدار چه مشخصاتی از چوب را میپذیرد و چه هزینههایی بر عهده فروشنده خواهد بود.
بعضی از باغداران هنگام احداث مزرعه تنها به رشد سریع درخت توجه میکنند و کیفیت محصول نهایی را در برنامهریزی اولیه در نظر نمیگیرند. این موضوع میتواند باعث شود درختان ارتفاع مناسبی داشته باشند، اما از نظر قطر یا کیفیت تنه با نیاز بازار هماهنگ نباشند.
انتخاب نهال فقط براساس سرعت رشد: یک نهال پررشد باید علاوه بر افزایش ارتفاع، توانایی مناسبی برای افزایش قطر تنه و تولید چوب قابل استفاده داشته باشد.
تراکم نامناسب کاشت: تعداد زیاد درختان بدون توجه به فاصله موردنیاز ممکن است رقابت شدیدی ایجاد کند و رشد قطری را محدود سازد.
آبیاری نامنظم: کمبود آب در دوره رشد فعال میتواند افزایش قطر و ارتفاع را تحت تأثیر قرار دهد.
هرس غیراصولی: حذف بیش از اندازه شاخههای سالم یا آسیب به تنه اصلی ممکن است کیفیت چوب را کاهش دهد.
بیتوجهی به کیفیت خاک: خاک کمعمق، فشرده یا دارای زهکشی نامناسب میتواند توسعه ریشه و پایداری درخت را محدود کند.
نداشتن شناخت از بازار فروش: احداث مزرعه بدون بررسی کاربرد نهایی چوب ممکن است باعث شود در زمان برداشت، مشخصات محصول با نیاز خریدار هماهنگ نباشد.
موفقیت در تولید چوب از زمان خرید نهال آغاز میشود. نهالستانی که بتواند نوع نهال، ویژگیهای رشد و شرایط مناسب کاشت را بهدرستی معرفی کند، به باغدار کمک میکند پیش از احداث مزرعه تصمیم دقیقتری بگیرد.
برای تولید چوب صنعتی، شناخت گونه یا کلون صنوبر اهمیت زیادی دارد. بعضی نهالها ممکن است در شرایط خاص رشد ارتفاعی مناسبی داشته باشند، درحالیکه هدف یک مزرعه تجاری، تولید تنههای قطور و مستقیم است. بنابراین، انتخاب باید براساس مشخصات موردنیاز برای بازار هدف انجام شود.
علاوه بر نوع نهال، سلامت ریشه، کیفیت تنه، سازگاری با اقلیم و وضعیت خاک نیز باید بررسی شوند. انتخاب نهال سالم در کنار آبیاری، کود و تغذیه و هرس اصولی میتواند به ایجاد مزرعهای یکنواختتر و باکیفیتتر کمک کند.
نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط آبوهوایی منطقه در انتخاب نهال مناسب راهنمایی ارائه میدهد. اگر هدف شما احداث مزرعه صنوبر برای تولید چوب و کسب درآمد از فروش تنه درختان است، بهتر است پیش از خرید، ظرفیت زمین و نیازهای پروژه خود را مشخص کنید.
در فروش چوب صنوبر نمیتوان تنها قطر تنه یا ارتفاع درخت را معیار موفقیت دانست. قطر تنه بر سطح مقطع و حجم چوب اثر زیادی دارد و ارتفاع قابل استفاده نیز طول چوب قابل برداشت را مشخص میکند. بنابراین، بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که هر دو عامل در کنار راستایی تنه، سلامت چوب، میزان انشعابات و نوع مصرف صنعتی بررسی شوند.
اگر هدف شما تولید الوار و چوب باکیفیت است، توجه به افزایش قطر تنه، تولید درختان مستقیم و مدیریت مناسب فاصله کاشت اهمیت زیادی دارد. اگر بازار هدف شما صنایع بستهبندی یا فرآوری است، باید مشخصات موردنیاز همان بازار را بشناسید تا محصول نهایی با تقاضای خریداران هماهنگ باشد.
در نهایت، موفقیت یک مزرعه صنوبر از انتخاب نهال مناسب آغاز میشود و با آبیاری اصولی، کود و تغذیه متعادل، هرس صحیح و مدیریت دقیق درختان ادامه پیدا میکند. اگر قصد خرید نهال صنوبر سریعالرشد و احداث یک مزرعه صنعتی دارید، انتخاب نهال سالم و سازگار با شرایط زمین میتواند نخستین قدم برای تولید چوب بیشتر و باکیفیتتر باشد.
نهالستان غرب نهال با مدیریت آقای رضا داداشی متناسب با آزمایش خاک شما و شرایط اقلیمی منطقه در انتخاب نهال مناسب راهنمایی ارائه میدهد تا بتوانید با برنامهریزی دقیقتر برای تولید چوب، رشد قطری تنه و افزایش بازده اقتصادی مزرعه خود تصمیم بگیرید.
کارشناس فروش نهال و کارشناس آبوهوایی و خاک منطقه: خانم فرجی 09352571768
کارشناس فروش نهال و کارشناس آبوهوایی و خاک منطقه: خانم عبداللهی 09050614143
کارشناس فروش نهال و کارشناس آبوهوایی و خاک منطقه: خانم کشیپور 09352571762
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم شریفپور 0902319209
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم رسولی 09144965472
پشتیبانی، پیگیری و تغییر سفارشات – خانم کشیپور 09352571792
سفارش نهال از تلگرام – 09050614143
سفارش نهال از واتساپ – 09352571762
سفارش نهال از روبیکا – 09352571768
تلفن شکایات و نظرات – خانم خرامان 09937816338
لطفا جهت مشاوره و ثبت سفارش بر روی شماره تلفن های زیر کلیک بفرمائید
مدیر و مشاوره فروش : خانم خُرامان
مشاوره فروش : خانم اسماعیل زاده
مشاوره فروش : خانم خانی
مشاوره فروش : خانم افشارلو
مشاوره فروش : خانم مقدم